ដួងកែវនាគ

មមណ្ឌប ជាពាក្យសំស្ក្រឹត ពីមុនមកត្រូវបានប្រើនៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មព្រហ្មញ្ញសាសនា និងពុទ្ធសាសនា មានន័យថារោងឬពន្លាសំរាប់ធ្វើពិធីបែបជំនឿសាសនា។ តាមការដំណាលនៅក្នុងរឿងមហាភារតៈ ស្តេចបញ្ចាលរាជ បានបញ្ជាឲ្យសង់ព្រះពន្លាដាសដោយសំពត់ស មានកំពូលជាមណ្ឌបបិតមាសសំរាប់ស្តេចគង់ទតនៅពេលការប្រកួតចាប់ផ្តើម អ្នកប្រកួតប្រឡងបាញ់ធ្នូសិល្ប៍ទាំងឡាយ អង្គុយនៅរោងទងពីមុខព្រះពន្លា។ ចំពោះដំណើរជីវិតព្រះពោធិសត្វ ក្នុងសម័យកាលនៃព្រះពុទ្ធអនោមទស្សី ព្រះពោធិសត្វ ដែលបានយោនយកកំណើតជាយក្ស មានឋានៈជាសេនាបតី បាននិម្មិតមណ្ឌបយ៉ាងល្អវិសេស ដើម្បីជាមហាទានដល់ព្រះភិក្ខុសង្ឃមានព្រះពុទ្ធជាប្រធាន។ មណ្ឌបប្រតិស្ឋានព្រះកែវមរកត ដែលបានសាងសង់ឡើងដោយពុទ្ធបរិស័ទ្ធ មានព្រះនាគសេនជាប្រធាន។ ចំពោះឋានទេវតាឯណោះវិញ តាមរយៈការសំដែងធម៌ប្រោសព្រះមាតារបស់ព្រះពុទ្ធ ក៏មានពណ៌នាថា ខាងក្នុងមណ្ឌបជាទីប្រថាប់របស់សក្កទេវរាជ មានបល្ល័ង្គកែវមុនីទទឹង១យោជន៍។ ម្យ៉ាងទៀតនៅក្នុងជំនឿប្រពៃណីខ្មែរក៏មានពាក្យមណ្ឌបនេះដែរ ដូចជាព្រះកេសរបស់ព្រះកបិលមហាព្រហ្ម ក្រោយពីបានហែរប្រទក្សិណជុំវិញភ្នំព្រះសិមេរុ៦០នាទី ក៏ត្រូវបានយកទៅប្រតិស្ឋានទុកក្នុងមណ្ឌបមួយក្នុងមហាគុហារគន្ធមាលីនៃភ្នំលៃលាស។ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ...